KAYSERİ'NİN SARIZ İLÇESİ
Kayseri İli Sarız İlçesi Genel Bilgi
İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Akdeniz Bölgesi’nin kesiştiği bölümde, Kayseri İli’ne bağlı bir ilçe olan Sarız, Kayseri’nin Tomarza ve Pınarbaşı, Sivas’ın Gürün, Adana’nın Tufanbeyli, Kahramanmaraş’ın Afşin ve Göksun ilçeleri ile çevrilidir. İlçe toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. İlçe’nin batısı Tahtalı Dağları, doğusu Binboğa Dağları, kuzeyi ise Soğanlı, Koçdağı ve Masat Dagları ile çevrilidir. Deniz seviyesinden 1.560 m. yükseklikteki ilçenin yüzölçümü 1.220 km2 olup, 2000 Yılı Genel Nüfus Sayımına göre, toplam nüfusu 14.596’dır.
İlçenin bitki örtüsü keven, kirpi otu, yabani ayrık otundan ibaret olup, yer yer ardıç, meşe ve kısa boylu fundalık orman örtüsüyle kaplıdır. Dağlarda yoğun erozyon ve toprak derinliğinin azlığı nedeniyle fazla bitki bulunmamaktadır.
Sarız ilçesinde Karasal iklim hüküm sürmekte olup, kışları soğuk ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçmektedir.
İlçenin ekonomisi tarım, hayvancılık ve dokumacılığa dayalıdır. Yetiştirilen başlıca tarımsal ürünler, buğday, nohut, mercimek ve şeker pancarıdır. Hayvancılıkta büyük ve küçükbaş hayvan besiciliği ve arıcılık yapılmaktadır. İlçenin bir diğer gelir kaynağı el dokuma Kök boyalı Sarız kilimleri Türkiye’de ün yapmıştır. Halkın kendi evlerinde kurmuş oldukları tezgahlarda kilim dokuyarak ilçe ekonomisine katkıda bulunmaktadırlar.
İlçenin tarihi çok eskilere dayanmakta olup, MÖ.700’lü yıllara dayandığı sanılmaktadır. Kayseri’nin diğer ilçelerinde olduğu gibi burasının da MÖ.2000-1750 tarihlerinde Hititlerin egemenliği altında kaldığı sanılmaktadır. Daha sonra Asurlular, Medler, Persler, Mekedonya Krallığı, Kapadokya Krallığı (MÖ.280-MS.17), Romalılar ve Bizanslılar yöreye hakim olmuşlardır.
Malazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra Selçukluların eline geçen yöre, 1127 yılında Danişmentliler’den Emir (Melik) Gazi’nin eline geçmiştir. Anadolu Selçuklularından Kılıçarslan II. 1176 yılında Danişmentliler’den geri almıştır. Kayseri ve yöresi Alaaddin Keykubat zamanında önem kazanmıştır. 1244 yılında İlhanlı hücumlarına maruz kalan yöre, Moğol-İlhanlı valilerince idare edilmiş, bunlardan Emir Eratna’nın Kayseri’de büyük bir beylik kurması üzerine 1343 yılında beyliğin merkezi olmuştur. Osmanlılar 1398 yılında burayı ele geçirmiş ancak Yıldırım Beyazıt’ın Ankara Savaşı’nda (1402) yenilmesinden sonra Karamanoğulları ve Dulkadiroğulları yöreye hakim olmuştur. Yavuz Sultan Selim’in 1515’te, İran seferi dönüşünde Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Adana yöresinde yasamakta olan Avşar boylarından bir kısmi Sarız yaylalarında göçebe hayatı yasarken 1840’li yıllarda yerlesik hayata geçmişlerdir. Sarız ilçesinin içinden geçen Sarız Çayı etrafındaki otlara ve ilkbaharda çay etrafında açan sarı çiçeklere Sarıöz denmiş, asıl adı Köyyeri olan bu yer Sarıöz olarak anılmaya başlanmış ve bu zamanla Sarız’a dönüşmüştür.
Sarız, 1946 yılına kadar Pınarbaşı ilçesine bağlı bir nahiye iken, bu tarihte ilçe Kayseri’ye bağlı ilçe konumuna getirilmiştir.
SARIZ SARIZ BELEDİYESİ
Kuruluş Yılı 1946 1946
Nüfusu 14.596
Yüzölçümü (km²) 1.239
46
Telefonu 0 352 5612176 0 352 5612181
Fax 0 352 5613300 0 352 5612093
Belediye Sayısı 2 -
Köy Sayısı 36 -
İl Mer.Olan Uzaklığı - 130
Web / E-Mail Adresi www.sariz.gov.tr / E-Mail
SARIZ NÜFUS
2000 4.404
1997 5.504
1990 5.126
1985 5.552
1980 5.653
1975 5.402
1970 5.211
1965 4.352
1960 4.890
ADI
Adının nereden geldiği bilinmiyor. Daha önce Pınarbaşı na bağlı bir köy iken 1946 yılında ilçe oldu.
YERİ
Kayseri'nin 140 km doğusundadır. Yüzölçümü 1239 kilometre karedir. Nüfus yoğunluğu ise, 18.6'da kalmaktadır. Bu da İl ortalamasının ancak yarısı kadardır. Toroslar'ın Anadolu’ya uzantısı olan Binboğa Dağları İlçe sınırlarında yer alır. Diğer dağlar ise, Dumanlı, Işık, Çürük ve Saçak Dağlarıdır. İ1çeden Seyhan Nehri'nin bir kolu olan Göksu Irmağı çıkar. Ayrıca Sarız çayı da vardır.
İKLİMİ
Sarız, yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıdır. Rakımı 1500 metreyi bulduğu için, iklimi özellikle kışın oldukça serttir. Yazında diğer ilçelere oranla serin geçer.
SANAYİİ
Sanayi yönünden belli bir fabrikaya sahip değildir. ilçenin Mirzaağa köyünden Barit, Kıskaçlı köyünde ise kömür çıkarılır. İlçe merkezinde 39 küçük çaplı atölye vardır. Bunlarda çevrenin ihtiyaçlarına cevap verir. İlçemiz ekonomisi coğrafi yapı itibarı ile tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Yaygın olarak kilim ve halı dokumacılığı yapılmaktadır.
EL SANATLARI
Sarız'da el sanatları özellikle kilimcilik alanında gelişmiştir. Burada, giyim kuşam yapımında da mahalli imkanlardan faydalanılır. Son zamanlarda, küçük heybe ve çantalar da yünden dokunarak iç piyasada turistik amaçlı firmalara satılmaktadır.
TARIM
Tarım yönünden arazisi fazla elverişli olmamasına rağmen, kendi ihtiyacını karşılayabilmektedir. a) İlçemizin ekilebilir tarım arazisi 60.000 Hektardır. Çiftçilerimiz; buğday,nohut ,mercimek ve şeker pancarı ekmektedir. Tarımda modernizasyon yeterli değildir. Bir kaç köy dışında sulama kanalı yoktur. 1998 yılı içerisinde projeli olarak 2000 Kg Korunga tohumu, 300 Kg yonca tohumu 1200 Kg Macar Fiğ tohumu ekmeleri için çiftçilerimize verilmiştir. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı kaynaklı 1999 yılı içerisinde 100 çiftçiye 10’ ar dekarlık kiraz bahçesi projesi hazırlamıştır.
b) İlçede küçükbaş ve büyükbaş hayvan yetiştiriciliği yapılmaktadır. İlçemizde 4 kültür ırkı damızlık boğa ile aşım yaptırılmıştır. İlçemizde 9500 büyükbaş, 50.550 küçükbaş hayvan mevcuttur. Parazit hastalığı ile mücadeleye esas olmak üzere 6 adet koyun barınağı yaptırılmıştır. Koyun ırkının ıslahı için 26 adet Ak karaman Damızlık koç dağıtılmıştır. 6 çiftçiye dağıtılan Kafkas arısı üzerinde eğitim çalışmaları yapılmış, arıcılığın yaygın olduğu İlçemizde bu ırkın diğer arıcılara örnek olması hususunda Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından Proje hazırlanmıştır. İl Özel İdare Müdürlüğü bütçesinden 50 kovan Arı İlçemizin imkanları ölçüsünde dağıtılmıştır. 2001 yılı içindede arıcılığın geliştirilmesi için çalışmalara başlanmıştır. Ayrıca 1998 yılı içerisinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından 16 çiftçimize Hoştein cinsi inek, 2001 yılı içerisinde 22 aileye toplam 150 adet koyun dağıtılmıştır.
TARİHİ ESERLER
Ziyaret Suyu tabir edilen bir mağara kaynağı vardır. Çağşak köyünde yer alan burası, daha çok mesire alanı olarak kullanılır. Sarız'da dikkate değer başka tarihi eser bulunmamaktadır.
SAĞLIK
İlçemiz merkezi kasaba ve köylerinde 7 Doktor, 5 Ebe, 5 Hemşire, 3 Sağlık memuru , 9 Teknisyen 8 memur ( 2 tane başka kurumlarda geçici görevli ) , 4 şoför ve 9 hizmetli ( 1 tanesi başka kurumlarda çalışıyor) ile hizmet vermektedir.
Hastane inşaatımız ise halen devam etmektedir.
EĞİTİM
İlçemiz merkezinde 3 İlköğretim, 1 Lise ve 1 İmam - Hatip Lisesi bulunmaktadır. Yeşilkent Kasabasında ise 1 İlköğretim Okulu ve 1 Lise bulunmaktadır. İlçemize bağlı Köylerde 28 Adet İlköğretim Okulu taşımalı sistemden veya öğrenci azlığından dolayı faaliyet göstermemektedir. Bu Köylerimizin öğrencileri sistemli bir şekilde 2 merkezde toplanmıştır.
310 öğrenciye ve Sosyal Yardımlaşma Dayanışma Vakfı imkanlarıyla 7 lise öğrencisine taşıma ile eğitim ve öğretim imkanı sağlanmaktadır. İlçe Merkezinde İmam – Hatip Lisesine ait 120 öğrenci kapasiteli bir pansiyon mevcuttur. Merkez ve Köylerinde toplam Öğretmen sayısı 106 adettir. Okullardaki öğrenci sayısı 2.741’ dir. İlçemizde 23 öğrenciye bir öğretmen düşmektedir. İlçemiz Merkez ve Köylerinde 9 Adet sınıf öğretmeni, 25 adet branş öğretmeni,16 Adet Hizmetli,1 Adet Aşçı, 7Adet Kaloriferci, 6 Adet Gece bekçisi ve 15 Adet Memura ihtiyaç duyulmaktadır.
Halk Eğitimi Müdürlüğü tarafından 4 Bilgisayar Kursu, 3 Makine Nakış Kursu, 3 Giyim Kursu, 2 Halk Oyunları Kursu, 1 Anadolu Liselerine Hazırlık Kursu, 1 Üniversiteye Hazırlık Kursu,2 Yabancı Dil Kursu, 1 Kalorifer Ateşçiliği kursu, 3 Adet Okuma Yazma Kursu açılmıştır. İlçemizde faaliyet gösteren sinema ve tiyatro yoktur.
Üçüncüsü 1996 yılında yapılan Sarız Kilim Festivali maddi imkansızlıklardan dolayı bir daha yapılamamıştır.
FOLKLOR
Sarız'da folklorun demirbaşı davul ve zurnadır. Mahalli oyunlar hep bu çalgılarla icra edilir. Bunun yanında, halkın deve oyunu vardır. Halk türküleri, özellikle bozlak bu çevrede yaygındır.
TİCARET
Sarız'da ticaret mahalli ihtiyaçlara göre şekil almaktadır. Yapılan istatistiklere göre ilçede tamamı 5 milyon liralık sermayeyi geçmeyen 20 kadar iş yeri vardır.
MADENCİLİK
Sarız'da yukarıda da işaret ettiğimiz gibi, barit ve kömür çıkarılmaktadır. Barit önemli bir ihraç maddesidir ve buradan üretilen bu maden dış pazarlara sevkedilmektedir . Sarız'daki kömür tüketimini büyük ölçüde karşılayabileceği İfade edilmektedir.