KAYSERİ'NİN HACILAR İLÇESİ
HACILAR'IN TARİHİ
İlçe halkının, Oğuz Türkleri’nin Kayı Boyu’na mensup olduğu rivayet edilmektedir. Hacılar halkı ilk defa 1411-1500 yılları arasında, ilçe sınırları içerisindeki Beğendik mahallesinin “Dört Kuyular” mevkiine yerleşmiş olup, daha sonra çeşitli nedenlerden dolayı 1726 yılında yerleştikleri Dört Kuyular mevkiine yerleşmiş olup, daha sonra çeşitli nedenlerden dolayı 1726 yılında yerleştikleri Dört Kuyular mevkiini terk ederek şu anda bulunulan yere yerleşmişlerdir. İdari bakımdan önceleri Kayseri Merkez İlçeye, daha sonra ise Melikgazi İlçesi’ne bağlı olan Hacılar, 18.05.1990 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 3647 Sayılı Kanunla ilçe olmuş ve 09.09.1991 de resmen faaliyete geçmiştir.
COĞRAFİ YAPI
İlçe, Kayseri ilinin güneyinde, Erciyes Dağı eteklerinde kurulmuştur. Kayseri’ye 11 km. uzaklıkta bulunan ilçenin merkez rakımı 1350 m.dir. Erciyes Dağının önemli bir bölümü ilçe sınırları içerisinde bulunmaktadır. İlçenin kuzey ve doğusunda Melikgazi İlçesi, güneyinde Develi İlçesi, batısında İncesu İlçesi bulunmaktadır. İlçe sınırları içerisinde Erciyes Dağı dahil olmak üzere irili ufaklı 15 civarında dağ bulunmaktadır.
İlçe arazisi, küçük ekim alanları ve bahçeleri dışında genellikle volkanik kaya ve tepelerden oluşmaktadır. Arazi yapı itibariyle güneyden kuzeye, batıdan doğuya doğru eğimlidir. İklimi kışları soğuk ve yağışlı, yazları sıcak ve kurak geçmektedir. Ancak doğa güzelliği, mesire yerleri, bağ ve bahçeleri ile gezilip görülmeye değer bir ilçedir. İlçenin 208 km2 yüzölçümü bulunmaktadır. İlçe sınırları içerisinde kayda değer akarsu ve göl bulunmamaktadır.
İDARİ YAPI
Hacılar İlçesi; Merkez belediyesi ve 2 köy muhtarlığından oluşmaktadır. DİE 2000 Genel Nüfus Sayım Sonuçlarına göre, merkez nüfusu 19.655, köylerin nüfusu 35.809 olup, toplam nüfus 20.896’dır. Yıllık nüfus artış hızı şehir merkezinde binde 17.29, köylerde ise 9.10 olup, toplamda ise 16.79 nüfus artışı görülmektedir. (23.07.2004 tarih ve 25531 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5216 Sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu gereğince Hacılar ilçesi merkez ilçe olmuş ve 1 köy mahalleye dönüşmüştür. Bu köy Hörmetçiçiftliği.) Şu anda 2 köyü bulunmaktadır.)
Yerleşim Birimi
2000 Nüfusu
Karpuzsekisi
651
Sakarçiftliği
330
İlçe merkezi dokuz mahalleden oluşmaktadır. Bu mahalleler; Akdam, Akyazı, Aşağı, Beğendik, Orta, Yediağaç, Yeni, Yukarı ve Erciyes Mahallesidir. Ayrıca Karpuzsekisi köyüne bağlı olarak Gerbula, Kızlarpınarı ve Kayaönü mezraları bulunmakta olup, Kızlarpınarı ve Kayaönü mezraları yazları kullanılmaktadır. İlçe merkezi ve köyleri arasında ulaşım için yol bağlantıları mevcuttur. Bunların tamamı asfalt seviyesinde bitirilmiştir. Bütün köylerde elektrik, telefon ve su şebekesi vardır.
EKONOMİK YAPI
Halk önceleri bağcılık, tarla ziraatı, hayvancılık ve el sanatları ile meşgul iken, günümüzde sanayi ve ticaret ön plana çıkmıştır. Bugün ilçede tarla bitkileri ve meyvecilik alanındaki faaliyetlerin ekonomik önemi kalmamıştır. Karpuzsekisi ve Hürmetçiçiftliği köylerinden her ikisinde de geniş meralar bulunup, büyükbaş hayvan yetiştiriciliği bakımından önemli potansiyele sahiptir. İlçede 3000 büyükbaş hayvan, 4000 kadar da küçükbaş hayvan mevcudu olup, 2 tavuk çiftliği faaliyetini sürdürmektedir.
Dokumacılık 1950’li yıllarda halkın en önde gelen geçim kaynağı durumundaydı. Evlerde ilkel bir şekilde dokunan bezler Kayseri’de ve civarında satılırdı. Bu bezlere “Hacılar Bezi” adı verilirdi. Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte, dokumacılık yerini ticaret ve sanayiye bırakmıştır. Hacılar Halkı, ipekli ve yünlü halı dokumacılığı, mobilya imalatı ve ticarette büyük başarı göstererek İl çapında kendisini kanıtlamış ve söz sahibi olmuştur.
Ayrıca ilçe sınırları içerisinde 1974 yılında kurulan HES kablo fabrikası ile başlayan imalat sanayii giderek geliştirilerek bugün HES Kablo, HES Fiber Optik, HAS Çelik, HES Makine ve HES Kimya sanayi olmak üzere Hacılar sanayisinin temelini oluşturmuştur. Sanayileşme çabaları 1999 yılında “Hacılar Özel Organize Sanayii”nin kurulmasıyla sonuçlanmış ve böylece Türk sanayiinde Hacılar kendine özel bir yer edinmiştir. Daha sonra bu bölge Kayseri Organize Sanayi Bölgesine katılmıştır. Bölgenin Hacılar tarafında 51 fabrikanın faaliyet göstermekte, ev tekstili ve oturma gruplarında öncülük yapan İpek, Fierra, Meşe, Kilim ve Poli Mobilya ile Merkez Çelik bunlar arasında sayılabilir. Ayrıca çeşitli sanayi dallarında Hes Kimya, Akelyaf, Köseoğlu Sunta, Kayplas, His tekstil gibi sanayi kuruluşları Türk Ekonomisine büyük katkılar sağlayan ve Hacılar sanayisini yurt içinde ve dışında temsil eden önemli firmalardır.
SOSYAL YAPI
İlçede Yukarı Mahalle, Orta Mahalle ve Aşağı Mahalle konut bakımından eski ve taş binalardan oluşmaktadır. Yeni Mahalle, Erciyes ve Akyazı Mahallelerinde betonarme konutlar inşa edilmektedir. Ayrıca Beğendik, Yediağaç ve Akdam Mahalleleri yerleşim itibariyle bağ ve bahçeleri dikkat çekerek güzel bir görünüm sergilemektedir.
İlçe halkı genellikle yaz aylarında Beğendik, Yediağaç ve Akdam mahallelerinde bulunan bağ evlerine göç ederek, daha yüksek rakımlı yerlere çıkmaktadır. Ayrıca 1995 yılında Yatırım Programına alınan, Hacılar-Erciyes yolu ve Alternatif Kayak Pisti yapılıp hizmete girdiği zaman verilecek günübirlik hizmetlerle ve Turizm Merkezi ile ilçenin sosyal yapısının çok hızlı bir şekilde değişeceği tahmin edilmektedir. Turizm merkezi, kayak pisti, sosyal tesisleri, halısı, bağ bahçesi ve doğa güzelliği ile Hacılar’ın ülke genelinde ve uluslar arası alanda sayılı bir ilçe olması çok arzu edilen bir durumdur.
İlçe merkezinde Hacılar Dağcılık ve Kış Sporları Kulübü ile Hacılar Belediye Spor Kulübü faaliyet göstermektedir. İlçe sınırları içerisinde spor sahası tamamlanarak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne devredilmiştir. Belediyeye ait bir kapalı yüzme havuzu mevcut olup, söz konusu havuz yarışmalar için standart ölçülere sahip değildir. İlçede 1962 yılından beri bir Halk Kütüphanesi hizmet vermektedir.
Kayseri İli Hacılar İlçesi Genel Bilgi
İç Anadolu Bölgesi’nde, Kayseri İli’ne bağlı ilçe olan Hacılar, kuzey ve doğusunda Melikgazi ilçesi, güneyinde Develi ilçesi, batısında da İncesu ilçesi ile çevrilidir. İlçe, Kayseri ilinin güneyinde, Erciyes Dağı eteklerinde kurulmuştur. İlçe toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Erciyes Dağı’nın önemli bir bölümü ilçe toprakları içerisinde olup, küçük düzlükler dışında volkanik ve tepelerden oluşmuştur. İlçe arazisi güneyden kuzeye, batıdan doğuya doğru eğimlidir. Kayseri’ye 11 km uzaklıktaki ilçenin deniz seviyesinden yüksekliği 1.350 m.dir. Yüzölçümü 208 km2, toplam nüfusu 17.585’dir.
İlçede Karasal hüküm sürmekte olup, yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı geçmektedir.
İlçe ekonomisi tarım, hayvancılık ve dokumacılığa dayalıdır. Son yıllarda sanayi ve ticaretin ön plana çıkması tarımı geriletmiştir. Hayvancılıkta meralık alanlarda büyükbaş ve küçükbaş hayvan besiciliği yapılmaktadır. Ayrıca ilçede tavuk çiftlikleri de bulunmaktadır.
Dokumacılık 1950’li yıllarda halkın en önde gelen geçim kaynağı durumundaydı. Evlerde ilkel bir şekilde dokunan bezler “Hacilar Bezi” olarak tanınmaktadır. Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte, dokumacılık yerini ticaret ve sanayie bırakmıştır. Hacılar Halkı, ipekli ve yünlü halı dokumacılığı, mobilya imalatı ve ticarete yönelmişlerdir. Ayrıca ilçe sınırları içerisinde 1974 yılında kurulan HES kablo fabrikası, HES Kablo, HES Fiber Optik, HAS Çelik, HES Makine ve HES Kimya sanayi bulunmakta olup, ilçede birçok fabrika bulunmaktadır.
Hacılar’ın ne zaman ve kimler tarafından kurulduğu hakkında bilgi bulunmamaktadır. İl tarihi ile ilgili belgelerden Oğuz Türklerinin Kayı Boyundan bir gurubun buraya yerleştikleri öğrenilmektedir. Hacılar halkı ilk defa 1411-1500 yılları arasında, ilçe sınırları içerisindeki Beğendik mahallesinin “Dört Kuyular” mevkiine 1726 yılında yerleşmiş olup, daha sonra, Dört Kuyular mevkiini terk ederek bugünkü yerine yerleşmişlerdir.
Önceleri Kayseri Merkez ilçeye, daha sonra ise Melikgazi İlçesi’ne bağlı olan Hacılar, 1991 yılında ilçe konumuna getirilmiştir.
HACILAR HACILAR BELEDİYE
Kuruluş Yılı 1990 1930
Nüfusu 20.896
Yüzölçümü (km²) 194
Telefonu 0 352 442 10 08 0 352 442 12 25
Fax 0 352 4423477 - 3477 0 352 4421004
Belediye Sayısı 1 -
Köy Sayısı 3 -
E-Mail Adres E-Mail
İl Mer.Olan Uzaklığı - 10
HACILAR NÜFUS
2000 19.655
1997 16.227
1990 16.533
ADI
Hacılar adı, kaynaklarda belirtildiğine göre, köy kurulurken köyden topluca hacca gidildiği için verilmiştir. Hacılar halkı, oğuzların kayı boyundandır. Daha önceleri Adana Bölgesi'nde göçebe olarak yaşarken topluluk arasında çıkan bir anlaşmazık üzerine yaz aylarında geldikleri Erciyesin eteklerine bu defa temelli gelerek yerleşmişlerdir. Hacılarlılar'ın buraya yerleşme tarihleri 15. asırda olmuştur. Hacılar önceleri dörtkuyular mevkiinde idi. 1726'da bir eşkıya saldırısı üzerine burayı terk ederek şimdiki yere yerleşmişlerdir. 1931 'de nahiye, 1990 yılında da 3647 sayılı kanunla ilçe olmuştur.
YERİ
Hacılar, Kayseri'nin güneyinde, Erciyes Dağı'nın eteğindedir. 61,3 km2'1ik alana sahip olan ilçe, engebeli bir arazi üzerindedir. Bu bakımdan çevresinde Erciyes'in oluşumunda onu tamamlayan çok sayıda tepe bulunmaktadır. Ayrıca Sarıgöl'de burada yer almaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır: Kefeli, Hasan Dağı, Lifos Dağı, Kükürt Dağı, Oğlakkıran, Süt donduran, Sesli Dağ ve Yankı Dağı. Bu dağlar arasında küçük göller bulunmaktadır. Bunlardan Sarıgöl en tanınmışıdır.
İKLİMİ
İlçenin iklimi, step iklimi özelliğine sahiptir. Kışın bol kar yağar. Yazın oldukça sıcaktır.
SANAYİİ
Hacılarda Hacılar Elektrik Sanayi !'HES'' ülke çapında önemli yeri olan bir kuruluştur. 1973 yılında fabrika elektrik malzemesi üretmektedir. Bundan ayrı olarak Hasçalık adında bir de demircilik işletmesi bulunmaktadır. İlçede bunun dışında küçük el sanatları gelişmiştir. Özellikle Kayseri mobilya sanayii Hacılarlı ustaların kontrolündedir.
EL SANATLARI
Hacılarda el tezgahlarıyla dokumacılık hayli gelişmiştir. Ancak, son yıl1arda tekstildeki fabrikalaşmanın büyümesi, bu el sanatı ilçede hemen hemen durdurmuştur. Siyah beyaz iplikten dokunan kareli çarşaflarıyla Hacılar bir dönemde büyük üne sahipti. Artık bu çarşaflarında İmalatı durmuş durumdadır. Ancak, onun yerini halıcılık almış ve giderek de yaygınlaşmaktadır.
TARIM
Hacılar arazisi tarıma elverişli değildir. Hacılar ve köylerinde daha çok bahçecilik gelişmektedir. Çok geniş alanlar bağ olarak kullanılmaktadır .
TARİHİ ESERLER
Hacılarda Erenler Türbesi bu adla anılan yerdedir. Hasan Dede Türbesi, Hasan Dağı'ndadır. Sakar Dede Türbesi, eski Hacıların bulunduğu yerdedir. Sesli Dede Türbesi, Sesli Dağı'nın zirvesindedir. Buradan ayrı olarak Lifos Dağı'nda eski yerleşim alanlarının harabeleri Çarık Dağı harabeleri, Büyük Kartın Dağı harabeleri, Sesli Başı ve Acı Kuyu bölgelerindeki harabelerle Bozdağı çevresindeki harabeler önemlidir. Bunlar, önceki çağlarda yaşamış insanların günümüze gelen işaretleridir...
FOLKLOR
Hacılar kapalı toplum özelliği taşıdığı için burada mahalli oyunlar büyük önem taşır. Özellikle kış aylarında televizyonun henüz olmadığı dönemlerde halkın boş zamanlarında çeşitli oyunlarla gün geçirdikleri bilinmektedir. Ancak, bu oyunların çoğu çevreye has olmaktan ziyade kültür değerlerimiz içerisinde ülkenin hemen her kesiminde görülen cinsten oyunlardır.
EĞİTİM VE KÜLTÜR
Hacılarda ilk ve ortaöğretim kurumları vardır. İlçe merkezinde İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Halk Eğitim Müdürlüğü, 1 Anadolu Lisesi, 1 Çok Programlı Lise ve 6 İlköğretim Okulu bulunmaktadır. Merkeze bağlı köylerde toplam 3 ilköğretim okulu ve Karpuzsekisi Köyüne bağlı Gerbula Mezrasında da 1 ilköğretim okulu vardır.
Bu ilçenin tarihinde bilinen şair -Aşık Zari'dir. 1879'da ölen aşığın doğum tarihi bilinmemektedir. Anonim eserlerde ise, türküler ve maniler önemli yer tutar. Bunlarda da mahallin özelliklerini görmek mümkündür.
MADENCİLİK
Hacılarda herhangi bir maden cinsine bugüne kadar rastlanmamıştır.
İDARİ BÖLÜNME
Hacılar, idari bölünme yönünden Kayseri'nin en küçük ilçesi özelliğini taşımaktadır. İlçenin Hüm1et Çiftliği, Karpuz Sekisi ve Sakar Çiftliği adında yalnızca üç köyü bulunmaktadır. Hacılar, Kayseri'nin yerleşim hinterlandı içerisinde kendine özgü yaşama tarzı ile farklı bir yere sahiptir. Halkın geleneksel yaşama tarzından fedakarlık yapmadan şehirleşmeye yönelmesi özel1ikle araştırmacıların üzerinde duracakları değişik bir ilgi alanıdır. Kayseri'nin daha çok mobilya üretimini elinde bulunduran Hacılarlı, köyü şehre değil, şehri köye taşıyarak kendi yaşama tarzını sürdürmektedir. Bu da kapalı toplum oluşunun ortaya koyduğu dikkate değer bir tavır olarak ele alınmalıdır. Hacılarlı, Orta Asya'dan getirdiği step kültürünü burada da koruyarak şehir hayat1na gelenekle modernleşmenin uyum sağlayabileceğini gösterebilen en ideal
bir sosyal oluşumu temsil etmektedir.