OĞUZ TÜRKLERİNİN BAYRAT BOYUNDAN GELEN AKKIŞLALILARIN DİYARI
AKKIŞLA ADINI NERDEN ALMIŞTIR:
804 yılında göçebe olarak yaşayan Oğuzların Bayat Boyuna bağlı Kuzugüdenli Aşireti tarafından kurulan Akkışla; İlk ismi Conalı ve daha sonra Kuzugündeli olarak geçmiş olsa bile, kurulduğu yer itibariyle Kuzeyindeki kayaların beyazlığından “AK” ve kış aylarında hayvanların dışarıda kışlamasına müsait olması nedeni ile “KIŞLA” kelimelerinin birleşmesi ile “AKKIŞLA” adını almıştır.
İlçenin Doğusundaki Hınzır dağı eteklerine serpilen 45 pare köyü ile bir nahiye merkezi durumunda iken bugün iki kasaba ve 5 köyü kalmıştır.
AKKIŞLA COGRAFİ KONUMU:
Akkışla, doğusunda Pınarbaşı, batısında Sarıoğlan, kuzeyinde Gemerek, güneyinde Pınarbaşı ve Bünyan ilçeleri ile çevrilidir. Uzunyalı'nın kuzey uzantısı bu ilçenin sınırlarına 335,8 km2'lik alanı bulunan ilçede Hınzır Dağı, Karatepe, Bozdağ, Hasandağı, ilçenin çevresini kuşatır. Kesdoğan şelalesi buradadır.
Rakamlarla Akkışla
Kuruluş Yılı
1987
Rakım
1330 mt
Yüzölçümü (km2)
546
İl Merkezine Uzaklığı
79 km.
Toplam Nüfus
9.864
İlçe Nüfusu
3.265
Belediye Sayısı
3
Köy Sayısı
5
İlçe toprakları dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. İlçe arazisinin %60’ı dağlık olup, bu dağlar derin vadilerle ayrılmıştır. Dağlar güney batıdan doğuya, kuzey batıdan doğu istikametine uzanmaktadır. Ayın zamanda dik ve sarp yer yer tatlı meyilli sırtlardan oluşmaktadır. Güneybatıdan doğuya doğru uzanan Hınzır Dağı ilçenin belli başlı yükseltisidir. . Aynı zamanda dik ve sarp, yer yer tatlı meyilli sırtlardan oluşmaktadır. İlçe sınırları içerisinden geçen Kesdoğan ve Acısu çayı Kızılırmak’a ulaşmaktadır. Kızılırmak’a dökülen Acısu Çayı, ilçe topraklarını sulamaktadır. Kayseri İli’ne 80 km. uzaklıkta olup, deniz seviyesinden yüksekliği 1.350 m.dir. İlçe yüzölçümü 546 km2 dir.
AKKIŞLA KASABA VE KÖYLERİ:
İlçede biri merkezde olmak üzere üç belediye vardır. Beldelerin yanı sıra ilçeye bağlı 5 de köy bulunmaktadır.
İlçeye bağlı belediyeler Gömürgen belediyesi ile Kululu belediyesidir.
İlçe merkezi 5, Kululu kasabası 4 ve Gömürgen kasabası 3 mahalleden oluşmaktadır.
İlçeye bağlı köyler ise Alevkışla, Ganişeyh, Gümüşsu, Girinci ve Ortaköy Köyü,
KASABA-KÖYLER 2000 NÜFUSU
Gömürgen 2.033
Kululu 1.711
Alevkışla 66
Ganişeyh 617
Girinci 319
Gümüşsu 161
Ortaköy 1.538
AKKIŞLA İKLİMİ:
İklim olarak karasal iklim özelliklerini taşır, yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlıdır. Ortalama yağış miktarı m2 ’ ye 400-500 mgr. düşmektedir.
Bitki örtüsü bozkır olup, yerleşim yerleri ise meyve ve kavak ağaçları ile kaplıdır. İlçe genelinde 10.000 hektar ormanlık ve 15.000 hektar çayır ve mera alanı vardır. Mera alanları coğrafi olarak dağınık ve bitki örtüsü olarak fakirdir.
AKKIŞLA NÜFUSU:
2000 Yılı Genel Nüfus Sayımı Sonuçlarına göre İlçe merkezi nüfusu 3.265 kişi, köyler nüfusu 6.599 kişi, genel toplam ise 9.864 kişidir. Nüfusun %51’i kadın, %49’u erkektir. Yıllık nüfus artış hızı şehir merkezinde binde 4.89, köylerde ise –14.12 olup, toplamda ise –8.22 nüfus azalması görülmektedir. Akkışla’da geçimini temin edecek iş imkânı bulunmadığından son yıllarda dışarıya büyük oranda göç olmaktadır. Bu durum Akkışla nüfusunun düşmesine neden olmaktadır.
Akkışla’da faal nüfusun %65 kadarı ufak çaplı tarım ve hayvancılı ile uğraşmakta olup geriye kalan %35 i yurt içinde ve yurt dışında geçici ve kadrolu işçi, memur, esnaf ve çeşitli iş sektörlerinde çalışmaktadır.
İlçe merkezinde 3265, kasabalarda 3898 ve köylerde 2701 olmak üzere toplam nüfus 9864’tür. Nüfusun yaklaşık % 37’si ufak çaplı tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır.
Son sayımlara göre nüfusu 3265. Sürekli göç veren bir ilçedir. İlçede işsizlik var. İlçenin alt yapısı çok kötü, bu yüzden sürekli göç oluyor. İlçedeki tüm kurumlar tam oturmamış durumda. Bir ilçenin askeriyesi yoksa, adliyesi yoksa, sağlık ocağında personel yoksa ister istemez sosyal imkânsızlıklardan vatandaş göç ediyor.
AKKIŞLA TARİHİ:
Halkı, Orta Asya’ dan göçebe olarak gelmiş, bu günkü ilçe sınırları içerisine yerleşmiştir. Kuruluş tarihi belli olmamakla beraber göre 1804 yılında Kuzugüdenli namı ile İlçenin doğusundaki Hınzır dağı eteklerine 45 pare köy ile bir nahiye merkezi bulunmakta iken, bu gün iki kasaba ve beş pare köy kalmıştır.
Daha evvel Sivas İline bağlı iken Kayseri’nin il olması ile birlikte Kayseri’ye bağlanmış ve bu arada da ilçe olarak Pınarbaşı(Aziziye) bağlı imiş, Bünyan’ın ilçe olması ile birlikte Bünyan İlçesine bağlanmış, daha sonra 1953 yılında belediye teşkilatı kurularak Akkışla İlçesi olarak faaliyete geçmiştir.
AKKIŞLA EKONOMİK YAPISI:
Akkışla İlçesi faal nüfusunun yaklaşık % 65’i tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. %35’ide Yurt dışında işçi olarak çalışmakta veya yurt içinde çeşitli alanlarda faaliyet gösteren sektörlerde iş bulmakta veyahut devlet dairelerinde çalışmaktadır.
İlçe halkının büyük bir kısmı tarım ve hayvancılık ile uğraştıkları için hayvanlarını otlatmak için yazın yaylaya giderler. Kışın ise hayvanlarını ahıra çekerler. Son zamanlarda tarım ve hayvancılık ile uğraşanların sayısında azalma görülmekte ise de süt toplama merkezinin faaliyete geçmesi nedeni ile hayvancılık ile uğraşanların sayısında bir artış olduğu görülmekte ve bu artışın devam edeceği düşünülmektedir. Hayvancılığın geliştirilmesi ve hayvan ürünlerinin değerlendirilmesi amacıyla 1998 yılında Süt Toplama Merkezi kurulmuş olup çalışmalara devam etmektedir. Bu merkezin günlük süt toplama kapasitesi 8.500 litredir. Tarım hayatı genelde ticari amaç değil de kendi ihtiyaçlarını karşılamak için yapılmaktadır.
İlçe halkının geçim kaynağı el dokumacılığı, halı dokumacılığı, tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Yetiştirilen başlıca ürünler; buğday, arpa, çavdar, yem bitkileri, baklagiller, nohut, mercimektir. Meyve ve sebzecilik de yapılmakta olup, bol miktarda elma üretilmektedir. Hayvancılıkta büyük ve küçükbaş hayvan besiciliği yapılmaktadır. İlçeye özgü kök boyası ile Gömürgen kasabası ve Ganişeyh Köyü’nde kilim, heybe, seccade gibi, el sanatları ile hali dokumacılığı yapılmaktadır.
İlçede sanayi kuruluşu yoktur. Birkaç ufak çapta demirci ve marangoz atölyesi faal durumdadır. Sadece temel gıda maddeleri satan dükkânlar , bir adet fotoğrafçı, bir adet eczane, bir adet lokanta ,bir adet Belediye fırını , iki adet demirci ve bir adet hızar atölyesi bulunmaktadır. Özellikle elma ve girebolu meyvesinin pazarlaması da kapıdan yapılmaktadır.
Tarımsal faaliyet olarak yem bitkileri, yıllık 3.800 ton buğday, 850 ton arpa, 160 ton çavdar ve baklagillerden nohut ile yeşil mercimek üretilmektedir. Arazinin 20.000 hektarı tarım dışı kullanılmayan arazidir. İlçede bir Tarım Kredi Kooperatifi hizmet vermektedir. Tarımsal faaliyetler ticari amaçla değil halkın kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılmaktadır.
İlçe dâhilinde 3.290 adet büyükbaş hayvan, 45.000’e yakın adet küçükbaş hayvan bulunmaktadır. İlçe’ye has kök boyası ile Gömürgen kasabası ve Ganişeyh köyünde kilim, heybe, seccade vb.el sanatları ile halı dokumacılığı yapılmaktadır.
AKKIŞLA EĞTİM DURUMU:
İlçe nüfusunun % 96 okur- yazar olup, nüfusun % 38’i ilkokul, % 34’ü ortaokul, %18 ‘i lise ve %6 ‘sı yüksekokul mezunudur. Son yıllarda ilçe genelinde, yüksekokul mezunlarında gözle görülür bir artış olduğu gözlenmektedir. Nüfusun %51 i kadın, %49 u erkektir.
İlçede genelindeki ilköğretim derslik sayısı 58, ortaöğretim derslik sayısı 11’dir. İlköğretim ve ortaöğretim okullarında 4 sınıf öğretmenine, 5 ana sınıf öğretmenine, 33 branş öğretmenine ihtiyaç vardır. İlçede ayrıca 1 adet lise bulunmaktadır.
İlçeye bağlı Gömürgen kasabasında 1 adet Kütüphane mevcuttur. İlçe merkezinde Kütüphane olmayıp , açılması için gerekli çalışmalar devam etmektedir.
AKKIŞLA SOSYAL VE KÜLTÜREL YAPISI:
İlçe halkının büyük bir kısmı tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. Yazın bağ bahçe işlerinin yanı sıra hayvancılıkla uğraşanlar, hayvanlarını otlatmak için yaylalara giderler. İlçede yaşam genelde yurt dışında bulunan gurbetçilerimizin, her yılın 7 ayında izne gelmeleri ile canlanır. Evlenme ve nişanlar genelde bu aylarda yapılmaktadır.
İlçe merkezimizde her yıl kutlanan “Yoğurt Festivali” vardır. Oğuz Türklerinin Bayat boyundan olan Akkışlalılar bu festivali önemsemektedirler.. Geçen yıl 3 ton sütle yoğurt yapıldı. 22 baş küçükbaş hayvan, 3 büyükbaş hayvan kesildi. Pilav ve yoğurt dağıtarak festival kutlandı.
İlçe yakınındaki Kaletepe'de Kululu denilen yerde antik bir kale bulunmaktadır. Bu kale Helenistik ve Roma dönemlerinde de uzun süre kullanılmıştır. Çevresinde çivi yazılı tabletler, steller, heykeller, çanak-çömlek ve mühürler bulunmuş olup, günümüzde Kayseri Müzesindedir.
İlçenin Kayseri’ye 80 km. uzaklıkta olması nedeniyle ilçede yaşayanların büyük bir kısmı sosyal ve kültürel faaliyetten mahrumdur. İlçe genelinde sinema, kültür sitesi, çocuk bahçesi, dinlenme parkı ve lunapark gibi eğlence yerleri bulunmamaktadır. Kasaba insanlarının çok büyük bir kısmı sosyal güvenceden yoksundur. Yaşlı, kimsesiz ve özürlü insanların yaşamları gün geçtikçe zorlaşmaktadır.
Folklor ve sportif faaliyetler alanında önemli bir canlılık yoktur.
İlçede 5 kooperatif mevcuttur. İlçe merkezinde yerleşim genel olarak toplu yapılan konutlardadır. Müstakil olarak da bağ, bahçe ve tarla sahipleri tarafından daha modern konutlar yapılmaktadır. Köylerde elektrik, su ve kanalizasyon gibi sorunlar toplu yerleşmeyi zorunlu kılmıştır. İlçe merkezine bağlı mezra ve oba bulunmamaktadır.
AKKIŞLA SAĞLIK İMKÂNLARI:
İlçede Devlet Hastanesi bulunmamaktadır.Akkışla Merkez ve Gömürgen Kasabasında Sağlık Ocağı, Ortaköy köyü ve Kululu Kasabasında ise sağlık evi bulunmaktadır.
Merkez Sağlık Ocağında 1 adet ambulans vardır.Akkışla Merkez Sağlık Ocağında 4 adet lojman vardır.